“Biết cách làm gì đó” – là mục tiêu kỹ năng hay mục tiêu kiến thức?

Khi đọc phần mục tiêu kỹ năng trong một số tài liệu giảng dạy môn toán, tôi thấy tác giả viết: “Biết cách tìm tọa độ giao điểm” [1] , “Biết cách giải một số bài toán đơn giản” [2] , “Biết cách xét tính đồng biến, nghịch biến của hàm số” [3] . Tôi nghĩ đó là một sự nhầm lẫn, những mục tiêu đó không thể nằm ở phần kỹ năng, chúng phải nằm ở phần kiến thức. Tại sao?

“Biết cách làm gì đó” – là mục tiêu kỹ năng hay mục tiêu kiến thức?

Hình chụp trang 22 của cuốn sách “Chuẩn kiến thức kỹ năng môn Toán 12, Bộ Giáo dục và đào tạo, 2009”

Trước tiên, chúng ta cần làm sáng tỏ và phân biệt vài thuật ngữ.

1. Kiến thức và kỹ năng

Kiến thức là gì? Đó là “Thông tin được chứa trong não của một người và người khác không thể quan sát được”. Các thông tin này có thể bao gồm: Sự kiện; khái niệm; định lý; quy trình; phương pháp; v.v…

Còn kỹ năng là gì? Đó là “Hoạt động thực hiện bởi một người và người khác có thể quan sát được”. Có kỹ năng về việc gì đó tức là “làm được” việc đấy.

2. Tri thức phương pháp

Theo lí luận phương pháp dạy học, người ta chia kiến thức ra làm các dạng: [4]

* Tri thức sự vật: Những hiểu biết về hiện thực khách quan mà con người đã tích lũy được. Trong môn toán đó là: khái niệm, định lí, có khi là một yếu tố lịch sử.

* Tri thức phương pháp: Gồm có hai loại, phương pháp có tính chất thuật toán và phương pháp có tính chất tìm đoán.

* Tri thức chuẩn: Những kiến thức có liên quan đến chuẩn mực đạo đức.

* Tri thức giá trị: Có nội dung là những mệnh đề đánh giá.

Trong những dạng tri thức trên thì tri thức phương pháp là cơ sở để thực hiện được các hoạt động, kỹ năng. Chẳng hạn, ở đây: “cách tìm tọa độ giao điểm”, “cách giải một số bài toán đơn giản”, “cách xét tính đồng biến, nghịch biến của hàm số” chính là các tri thức phương pháp giúp cho người học có thể “tìm được tọa độ giao điểm”, “giải được một số bài toán đơn giản”, “xét được tính đồng biến, nghịch biến của hàm số”.

Muốn làm, phải biết cách làm

Muốn làm, phải biết cách làm

3. Biết cách làm và biết làm

Nhưng chú ý rằng, biết cách làm (có tri thức phương pháp) không đồng nghĩa với biết làm (có kỹ năng). Chẳng hạn, một người có thể rất am hiểu tường tận về lý thuyết nhưng lại không có khả năng thực hành. Và đây chính là điểm dễ gây nhầm lẫn, giữa “biết cách làm” (kiến thức) và “biết làm” (kỹ năng) khi viết mục tiêu.

Như vậy, khi viết “Biết cách tìm tọa độ giao điểm”, “Biết cách giải một số bài toán đơn giản”, “Biết cách xét tính đồng biến, nghịch biến của hàm số” thì đó là những mục tiêu về kiến thức chứ không phải mục tiêu về kỹ năng. Cụ thể hơn thì là mục tiêu về “tri thức phương pháp”.

"Biết cách làm ..." là mục tiêu kiến thức, chứ không phải là mục tiêu kỹ năng

“Biết cách làm …” là mục tiêu kiến thức, chứ không phải là mục tiêu kỹ năng

4. Biết làm và làm được

Cũng chú ý rằng, biết làm và làm được không hoàn toàn đồng nhất. Khi nói biết làm thì có thể là trước đây đã từng làm được nhưng không có nghĩa là bây giờ vẫn “làm được”. Còn khi nói có kỹ năng thì phải hiểu là “làm được ngay bây giờ”.


Chú thích

  1. Chuẩn kiến thức kỹ năng môn Toán 10, Bộ Giáo dục và đào tạo, 2009; trang 31 []
  2. Chuẩn kiến thức kỹ năng môn Toán 11, Bộ Giáo dục và đào tạo, 2009; trang 37 []
  3. Chuẩn kiến thức kỹ năng môn Toán 12, Bộ Giáo dục và đào tạo, 2009; trang 22 []
  4. Giáo trình PPDH môn Toán, phần đại cương, Nguyễn Bá Kim, Vũ Dương Thụy, Nhà xuất bản giáo dục, 2000, 87 []

Mời bạn đón đọc các bài viết tiếp theo bằng cách đăng kí nhận bài viết mới qua email hoặc like fanpage Thapsang.vn để nhận được thông báo khi có cập nhật mới.

Có thể bạn muốn xem

Bài viết của

Chào bạn, tôi lập ra trang web này để thỏa mãn sở thích ghi chép, đồng thời chia sẻ những thông tin, kiến thức bổ ích mà tôi biết về dạy và học Toán THPT, văn hóa, giáo dục và công nghệ. Tôi hi vọng bài viết này có ích cho bạn và mong nhận được nhiều phản hồi của bạn. Cảm ơn bạn đã đọc bài viết!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *